İhracat Yönetmeliğindeki tanıma göre ihracat, bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut Müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri ifade eder.

Geniş anlamda ihracat, bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan (bu ülkede yetişen, üretilen, veya başka ülkelerden ithal edilmiş) malların ve hizmetlerin başka ülkelere satılması/gönderilmesi anlamına gelmektedir.

Dar anlamda ihracat ise, yabancılara ya da yurt dışında yerleşik Türkiye vatandaşlarına yapılan mal satışlarını ve bu amaçla malların yurt dışına gönderilmesini ifade etmektedir.

İhracatçı Kimdir?

İhracatçı, ihraç edeceği mala göre ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine üye olan, vergi numarasına sahip gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan ortaklıklar olarak tanımlanmıştır.

İhracatçı olmak için herhangi bir belge veya izin sertifikası sahibi olmak gerekmemektedir.

Ancak ihracat işlemlerinin yerine getirilebilmesi için ilgili kuruluşların,

• Ticaret ve sanayi odalarına veya esnaf ve sanatkar odalarına,
• İhraç edilecek ürünle ilgili ihracatçı birliğine (İhraç edeceği ürüne göre, Türkiye’de 23 madde birliği bazında örgütlenmiş 59 ihracatçı birliğinden birine üye olduğunda ihracatçı niteliği kazanmış olur ve ihracat yapabilir.) üye olmaları gerekmektedir.

Ayrıca, Türk Ticaret Kanunu’nun gereği olarak, gerçek veya tüzel kişi tacirlerin faaliyet alanları ana sözleşmeleri ve Ticaret Sicili Gazetesi’nde tescil ve ilan edilenlerle sınırlı olduğundan, ticaret sicilinde belirtilen alanları dışında kalan bir ürünü ihraç etmek isteyen kuruluşlar, faaliyet alanları ile ilgili gerekli düzeltmeyi yaptırmalıdırlar.

İhracatta Kullanılan Belgeler

Uluslararası Ticaret, iki taraflı veya çok taraflı anlaşmalar ülkelerin kendi ulusal mevzuatı, uluslararası ticari teamüller ve geleneklere göre yapılmaktadır.Yapılan ticari muamelelerin güvenirliği ve tartışmalara meydan vermeden işleyebilmesi için, ilgili belgelerin düzenli, birbiri ile irtibatlı ve kurallara uygun olarak tanzim edilmesi gerekmektedir. Bu belgelerden bazıları aşağıda sıralanmıştır.

• • Ticari Fatura (Commercial Invoice) Fatura, satılan bir malın cinsi, ismi, miktarı, birim satış fiyatı, teslim şekli ve toplam bedeli gibi bilgilerin beyan edildiği, satıcı tarafından alıcıya gönderilen bir hesap belgesidir.
  • Orijinal Fatura Satış işleminin gerçekleşmesinden sonra düzenlenen bir faturadır.
  • Navlun Faturası (Freight Invoice) CF veya CIF teslim şekilleri ile satışta, navlun satıcı-ihracatçı tarafından ödenmektedir. Mal ile ilgili satış faturasında, navlun tutarı mal bedeline dahil olarak veya ayrı olarak gösterilebilmektedir. Bu fatura navlun faturası olarak adlandırılmaktadır.
  • Tasdikli Fatura (Legalized/Certified Invoice) İhracatçı firma tarafından yabancı alıcıya kesilmiş olan ticari faturanın ithalatçı ülkelerin konsolosluğuna onaylatılması neticesinde tasdikli fatura elde edilmiş olur.
  • Özel Fatura (İstisna Belgesi) Yabancılara (veya yabancı ülkede ikamet ettiğini belgeleyen Türkiye vatandaşlarına) yapılan satışlarda KDV istisnasının uygulanabilmesi için düzenlenen belgedir.

Gümrük Beyannamesi

İhracatta, Gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği tarafından onaylanmasını muteakip gümrük idaresine tevdi edilen belgedir.

Faturalar

Menşe Şahadetnamesi

İhracata konu olan malların üretim yerini gösteren belgedir. Bazı ülkeler, menşe şahadetnamelerinin, kendi mahalli konsoloslukları tarafından tasdik edilmesini isteyebilmektedir.

Çeki listesi

Çeki Listesi, hangi taşıta ne kadar mal yüklendiğini, her birim, paket, çuval, vs. ağırlığı içermektedir. Gümrük idarelerince ve hasar halinde sigorta şirketlerince istenebilmektedir.

ATR dolaşım belgesi

AB ülkelerine yapılan ihracatta düzenlenen belgedir. İhracatçı ülkenin gümrük idaresi tarafından düzenlenmektedir ve ithalatçıya gümrük indiriminden yararlanma hakkını vermektedir. Bu belgeler ihracatçının bağlı bulunduğu Ticaret Odası tarafından tasdik edilmektedir.

EUR-1 belgesi

EUR-1 belgesi, EFTA Ülkeleri ve serbest ticaret anlaşması yapılan ülkelerle ticarette kullanılmaktadır. Ayrıca, Avrupa Birliği ile olan ticaretimizde herşey Gümrük Birliği kapsamında değildir: Türkiye ile AB arasındaki tarım ürünlerinin tercihli ticareti Türkiye-AT Ortaklık Konseyi’nin 1/98 sayılı Kararı ve demir-çelik ürünlerinin tercihli ticareti ise Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ürünlerine dair Türkiye-AT Serbest Ticaret Anlaşması (STA) çerçevesinde yürütülmekte olup, menşe esasına dayanmaktadır. Bu ticaret çerçevesinde EUR-1 Dolaşım belgesi’nin düzenlenmesi gerekmektedir. Bu belge, TOBB- Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne bağlı ihracatçının üyesi olduğu odalarca tasdiklenmektedir.

Sağlık sertifikası

İhraç konusu malın sağlık koşullarına uygun olup olmadığını gösteren belge niteliğindedir. Tarım, Orman ve Köyişleri Bakanlığı ya da Üniversitelerin ilgili bölümlerinden alınmaktadır.

Analiz raporu

Tahlili gerektiren, özellikle gıda ve kimyasal maddelerde gerekli bir rapordur. Genelde üniversitelerin ilgili bölümlerince hazırlanmaktadır.

Koli müfredat listesi

Koliye ait faturaya sığmayacak kadar kapsamlı bilgiler bu listeye dökülmektedir. Gümrüklerce ve hasar halinde sigorta şirketlerince talep edilmektedir.

İhracatçıların Dikkat Etmesi gereken Hususlar

Dikkat edilmesi gereken hususlar kuşkusuz çok sayıdadır. Bunlardan, gümrük mevzuatı, kambiyo mevzuatı, dahilde işleme rejimi mevzuatı açısından önem arzeden bazıları aşağıda özetlenmiştir:

• Ödeme ve teslim şekli kesin ve net bir şekilde belirlenmeli, yapılacak bütün işlemler ödeme ve teslim şekillerine uygun olmalıdır.
• Dahilde ve Hariçte İşleme İzin Belgesi kullanılıyorsa, bu belgelerde tanımlanan parametrelere (miktar, değer, fire oranı v.b.) ve sürelere kesin olarak uyulmalıdır.
• Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında yapılan işlemler dolayısıyla telafi edici vergi ödenmesi sözkonusu ise, bu verginin ödenmesi untulmamalıdır.
• İhracat bedeli dövizler, belirlenen ödeme şekli çerçevesinde, süresinde yurda getirilmelidir. Süresinde yurda getirememe söz konusu olması durumunda, geçerli mücbir sebep hallerinden yararlanılıp yararlanılamayacağının araştırılmalıdır..
• İhracat bedeli dövizler yurda getirlidiği zaman, kambiyo mevzuatının tanıdığı süreler içinde banka ve özel finans kurumlarına başvurularak Döviz Alım Belgesine bağlatılmalıdır.
• Bütün işlemler tamamlandığı zaman, DAB’la birlikte bir belge seti, ihracata aracılık yapan bankaya verilerek kambiyo hesabı kapatılmalıdır.
• Döviz veya TL cinsinden ihracat kredisi kullanılmışsa, ihracatın yapılışını müteakip bir belge seti ilgili bankalara verilerek kredi taahhüdü süresi içinde kapatılmalıdır.
• Dahilde İşleme İzin Belgesi veya Hariçte İşleme İzin Belgesi kullanılmışsa, ithalat ve ihracat işlemleri tamamlandıktan sonra süresi içinde taahhüt kapatma işlemleri tamamlanmalıdır.
• İhracattan doğan bir KDV iadesi alacağı mevcutsa veya bu alacağın çeşitli vergi borçları veya kamuya olan borçlara mahsup imkanı varsa, süresi içinde başvuru yapılmalıdır.
• Genel olarak, şirketlerin imalat, ihracat, sevkiyat, muhasebe ve finans departmanları arasında ya da bu fonksiyonları gören müşavirlik kuruluşları arasında sıkı bir eşgüdüm gerekmektedir. Dolayısıyla, şirket üst yöneticilerinin bu anlamda oldukça donanımlı ve bilgili olmaları gerekir.

İhracat Şekilleri ve İhracat Türleri

Türkiye’nin İhracat Rejimi Kararı, İhracat Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuattan hareketle ihracat şekilleri veya türleri aşağıdaki şekilde tanımlanabilmektedir.

• Kayda Bağlı İhracat

  Kayda Bağlı İhracat Listesi kapsamında yer alan malların ihracatında ihracatçı, gümrük beyannamesi ile birlikte kayıt için ilgili ihracatçı birliklerine müracaat eder. Birlikler onayladıkları gümrük beyannamelerine kayıt meşruhatı düşerek, gümrük idarelerine tevdi edilmek üzere ihracatçıya verir. İhracatçı, birliklerce kayıt meşruhatı düşülerek onaylanmış gümrük beyannamesi ile birlikte ihracatın yapılacağı gümrük idaresine müracaat eder.

• Kredili İhracat

  Kredili ihracat talepleri, alıcı ile satıcı arasında imzalanan ve ihraç edilecek malın cinsi, değeri, ödeme planı ve ödeme süresini içeren satış sözleşmesinin aslı ve Türkçe çevirisi veyahut aracı banka tarafından onaylanmış akreditif metinlerinin aslı ve Türkçe çevirisi ile birlikte ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine yapılır.

  Madde ve/veya ülke politikası açısından Müsteşarlıkça getirilebilecek düzenlemeler kapsamındaki mallarla ilgili kredili ihracat talepleri; Müsteşarlığın görüşü alındıktan sonra, bunun dışında kalan mallara ilişkin talepler ise satış sözleşmesinde belirtilen esaslar dahilinde doğrudan İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.

  Kredili ihracat izin süresi, tüketim mallarında en çok iki, yatırım mallarında en çok beş yıldır. Bu süreleri aşan talepler incelenip sonuçlandırılmak üzere, ilgili İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
  tarafından, görüşü ile birlikte Müsteşarlığa intikal ettirilir.

  İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince kredili ihracat meşruhatı düşülerek onaylanmış ihracat işlemlerine ilişkin gümrük beyannamesinin, İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onay tarihinden itibaren otuz gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekmektedir.

• Konsinye İhracat

  Konsinye, özelliği olan bir ihracat şeklidir. Bu nedenle bazı ihracat işlemleri, ihracat bedeli dövizlerin yurda getirilmesi ve diğer işlemler yönüyle bazı farklılıklar arz etmektedir.
  Kesin satış yapılmadan firmaların malı, dış alıcılara, komisyonculara, yurt dışında bulunan şube ve temsilciliklerine göndermesine imkan veren bir ihracat türüdür. Konsinye, gerçekte bir satış değil, geçici satıştır. Başka bir ifade ile, satış imkanı arama yoludur. Çünkü malın sevki anında fiili bir satış bulunmadığı gibi malın satış fiyatı ve nihai alıcısı da belli değildir.
  Konsinye ihracat kapsamında gönderilen malın kısmen veya tamamen satılamaması mümkündür. Bu durumda satılamayan mallar geri getirilebilir.
  Konsinye İhracatın İhracatçıya Sağladığı Faydalar
  Konsinye ihracatın firmalara kambiyo ve vergi mevzuatı yönünden sağladığı yararların yanında, bir takım risklere karşı da korumaktadır. Konsinye ihracat genel hatlarıyla;
  -    Firmaları, ihracat bedellerini yurda getirme süresi ile ilgili kısıtlamadan kurtarmaktadır. Bazı istisnalar dışında ihracat bedelleri 180 gün içinde yurda getirilmek zorundayken, konsinye ihracatta bu süre bir yılı geçmektedir. Haklı ve zorunlu nedenlerden ötürü bir yıla kadar ek süre verilebilmektedir.
  -    Satılmayan mallar geri getirildiğinde gümrük vergisi ve KDV gibi vergi yüklerinden muaf tutulmaktadır.
  -    Ürünlerin bir ülkede satış şansı olup olmadığı az masraf ve formalite ile deneme şansı sağlamaktadır.
  -    Yurt dışında mağaza, ofis veya deposu bulunan firmalara, ithalatı kendileri yapmak koşuluyla, pazarlama maliyetlerini düşürme imkanı sağlar.
  -    Yabancı alıcıların iflası veya hacze uğramaları halinde, ihracatçı firmaları zarara uğramaktan kurtarmaktadır. Çünkü, konsinye satışlar, emanet bırakılan mal niteliği taşıdığından, emanet varlıklar haczedilmez veya iflas masasına dahil edilmezler.
  Nasıl Yapılır?
  Konsinye ihracat talepleri ilgili ihracatçı birliklerine yapılır.
  Konsinye ihracata izin verilmesi halinde ihracatçı birliklerince gümrük beyannamesi üzerine konsinye ihracat meşruhatı düşülerek onaylanır. Onaylanan gümrük beyannamelerinin 90 (doksan) gün içinde gümrük idarelerine tevdii gerekmektedir.
  Malların kesin satışının yapılmasını müteakip firma, 30 (otuz) gün içinde durumu, kesin satış faturası veya örneği ve gerekli diğer belgeler ile birlikte izni veren ihracatçı birliklerine ve aracı bankaya bildirir.

• İthal Edilmiş Malların İhracı

  Gümrük mevzuatı çerçevesinde serbest dolaşıma girmiş yeni veya kullanılmış malın ihracı genel esaslar çerçevesinde yapılır. Ancak, ihracatın desteklenmesine yönelik mevzuat, yatırım mevzuatı ile gümrük mevzuatının mahrecine iade hükümleri saklıdır.

• Serbest Bölgelere Yapılacak İhracat

  Serbest bölgeler gümrük hattı dışında sayıldığından, serbest bölgeler ile Türkiye’nin diğer yerleri arasında yapılan ticarette dış ticaret rejimi hükümleri uygulanır. Başka bir deyişle, Türkiye’den serbest bölgeye satılan mallar ihracat rejimine, serbest bölgeden Türkiye’ye satılan mallar ise ithalat rejimine tabi olup, serbest bölge kullanıcıları Türkiye’den ihraç fiyatına (KDV’siz) mal ve hizmet satın alabilirler. Diğer taraftan, serbest bölge ile diğer ülkeler ve diğer serbest bölgeler arasında dış ticaret rejimi hükümleri uygulanmaz.
  Serbest bölgelere yapılacak ihracat, ihracat mevzuatı hükümlerine tabidir. Ancak, Dahilde İşleme Rejimi, KDV uygulamaları ve Türkiye İhracat Kredi Bankası uygulamalarına dair mevzuat hükümleri saklıdır.

• Bağlı Muamele veya Takas Yolu İle Yapılacak İhracat

  Bağlı muamele veya takas talepleri, yabancı firma veya firmalar ile yapılan bağlı muamele veya takas anlaşması ve Bağlı Muamele Veya Takas Başvuru Formundan altı nüsha eklenmek suretiyle bir müracaat yazısı ile birlikte üye olunan veya bulunulan bölgedeki ihracatçı birliklerine yapılır.
  Bağlı muamele veya takas anlaşmasının; ithal ve ihraç edilecek malların cinsi, standardı, kalitesi, teslim şekli, teslim yeri, birim ithal ve ihraç fiyatları, değer tutarları ve anlaşmanın geçerlilik süresini içermesi gereklidir.
  Takas veya bağlı muamele yoluyla ihracat izni verilmiş ihracat işlemlerine ilişkin izin yazısının 30 (otuz) gün içinde gümrük idarelerine sunulması gerekmektedir.
  Bağlı muamele veya takas konusu karşılıklı ödemelerin mal veya kısmen nakit ve/veya ölçülebilir olması kaydıyla hizmet ile ödenmesi mümkün bulunmaktadır.

  Takas veya bağlı muamele izinlerinin süresi, 6 (altı) ayı aşmamak kaydıyla firmanın ibraz ettiği sözleşmede yer alan süre kadardır. Süre bitiminden önce başvurmak kaydıyla İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği tarafından toplam 3 (üç) yıla kadar ek süre verilebilir. 3 (üç) yılı aşan süre uzatım talepleri, ithalat taahhüdünde noksanlık bulunması halinde Gümrük Müsteşarlığı’nın (Gümrükler Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca (İhracat Genel Müdürlüğü), ihracat taahhüdünde ise Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın (İhracat Genel Müdürlüğü) görüşü alınarak İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince sonuçlandırılır.

• Ticari Kiralama Yolu İşle Yapılacak İhracat

  Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracata ilişkin talepler, yurt dışındaki firma veya kuruluşla yapılan; kiralanacak malın cinsi, teknik özellikleri, G.T.İ.P.’u, miktarı, birim fiyatı, değer tutarı, kira süresi, kira bedeli ve bu bedelin ödenme şekil ve zamanı, teslim yeri gibi bilgileri içeren kira sözleşmesi ile birlikte Ticari Kiralama Yoluyla Yapılacak İhracata İlişkin Başvuru Formundan 5 nüsha doldurulmak suretiyle Dış Ticaret Müsteşarlığı’na (İhracat Genel Müdürlüğü) yapılır. Ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracatta süre ihracatçı birliği tarafından kira sözleşmesine uygun olarak verilen süredir. Bu süre fiili ihraç tarihinden itibaren toplam üç yılı aşamaz. Üç yılı aşan sürelerde ilgili ihracatçı birliğine başvurmak kaydıyla, haklı ve zorunlu nedenlere istinaden Müsteşarlıkça ek süre verilebilir. Ticari kiralamaya konu malın yurt dışında kesin satışına ilişkin talepler, ticari kiralama yoluyla yapılacak ihracat izninin bitiş tarihinden önce başvurulmak kaydıyla, satış sözleşmesine istinaden Dış Ticaret Müsteşarlığı (İhracat Genel Müdürlüğü) görüşü alınmak suretiyle ihracatçı birliğince sonuçlandırılır. Ticari kiralama yoluyla yurt dışına gönderilen malın ve kira bedelinin yurda getirilmesi kambiyo mevzuatı hükümlerine tabidir.

• Transit Ticaret

  Transit ticaret talepleri, “Transit Ticaret Formu” düzenlenmek suretiyle bankalara yapılır.
  Transit ticarete konu olan mallarla ilgili olarak, ithalata ve ihracata ilişkin vergi, resim, harç ve fon tahsil edilmez. Gümrük idarelerince verilebilecek izne istinaden malların Türkiye gümrük hattını aşarak işçilik görmek üzere fiktif depo veya antrepolara alınması “fiili ithal” hükmünde değildir.
  Uluslararası anlaşmalarla ticareti yasaklanmış mallar ile Müsteşarlığın madde politikası itibariyle transit ticaretinin yapılmasını uygun görmediği mallar transit ticarete konu olamaz.
  İthalat ve ihracat yapılması yasaklanmış ülkelerle transit ticaret yapılamaz.

• Bedelsiz İhracat

  Bedeli yürürlükteki Kambiyo Mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi gerekli olmaksızın yurt dışına kesin olarak mal çıkışı.
  a) Gerçek veya tüzel kişiler tarafından götürülen veya gönderilen hediyeler, miktarı ticari teamüllere uygun numuneler ile reklam ve tanıtım eşyaları,
  b) Daha önce usulüne uygun olarak ihraç edilmiş malların bedelsiz gönderilmesinin ticari örf ve adetlere uygun parçaları, fireleri ile garantili olarak ihraç edilen malların garanti süresi içinde yenilenmesi gereken parçaları,
  c) Yabancı misyon mensuplarının, Türkiye’de çalışan yabancıların, yurt dışına hane nakli suretiyle gidecek Türkiye vatandaşlarının, daimi veya geçici görevle yurt dışına giden kamu görevlilerinin, bu durumlarının ilgili mercilerce belgelenmesi şartıyla beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek eşya ve taşıtlar,
  d) Yurt dışında yerleşik tüzel kişiler, yabancı turistler ve yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının beraberlerinde götürecekleri, gönderecekleri veya adlarına gönderilecek eşya ve taşıtlar.
  (a) ve (b) bentlerinde yer alan mallardan değeri l00.000 ABD dolarını aşmayanların bedelsiz ihraç talepleri, Bedelsiz İhracat Formu doldurulmak suretiyle doğrudan gümrüklere yapılır.
  Değeri l00.000 ABD dolarından fazla olanların bedelsiz ihraç talepleri, Bedelsiz İhracat Formundan 3 nüsha doldurulmak suretiyle ilgili ihracatçı birliğine yapılır. İhracatçı birliği değeri 250.000 ABD Dolarına kadar olan bedelsiz ihraç taleplerini kendileri sonuçlandırır. 250.000 ABD Dolarının üzerindeki talepleri görüşleriyle birlikte Dış Ticaret Müsteşarlığı’na intikal ettirirler.
  (c) ve (d) bentleri çerçevesinde yapılacak bedelsiz ihracata, doğrudan gümrüklerce müsaade edilir.
  Bedelsiz ihraç izinlerinin geçerlilik süresi 90 gündür.
  Kanun, Kararname ve uluslararası anlaşmalarla ihracı yasaklanmış malların bedelsiz olarak ihracına izin verilmez. İhracı kendi mevzuatı uyarınca belli bir merciin ön iznine bağlı malların bedelsiz olarak ihracı, ilgili merciin ön iznine istinaden mümkündür.
  Bedelsiz ihracat yoluyla yurt dışına gönderilen mal ve eşyalar, ihracatta uygulanan desteklerden yararlandırılmaz.
  (a), (c) ve (d) bendeleri kapsamında yapılacak bedelsiz ihracatta ihracatçı birliğine üye olma şartı aranmaz.

• Yurt Dışı Müteahhitlik Hizmetleri Kapsamında Yapılacak İhracat

  Yurt dışı müteahhitlik ve teknik müşavirlik kapsamında yapılacak ihracata ilişkin usul ve esaslar, Müsteşarlığın bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenir.

• Dolaylı Ofset Yoluyla Yapılacak İhracat

  Kamu kurum ve kuruluşları ile kamu ortaklıklarının açacakları uluslararası ihaleler çerçevesinde yapacakları ithalat neticesinde gerçekleştirecekleri döviz ödemelerini asgari seviyeye indirmek amacıyla, ihaleyi kazanan firma ve/veya kuruluşların taahhüdü gereğince Türkiye’den yapılacak ihracat ile taahhüt gereğince Türkiye’nin mevcut üretim ve ihracat potansiyelinin geliştirilmesine yönelik diğer işlemlerdir.

• Yurtdışı Fuar ve Sergilere Katılım

  Uluslararası ticari fuarlara ve sergilere, gerek ülkemizi temsilen ulusal düzeyde gerekse bireysel olarak katılacak firma ve kuruluşlarca yurt dışına gönderilecek bedelli veya bedelsiz mallar ile yurt dışında düzenlenecek bilim, sanat, kültür veya tanıtım amaçlı fuar/sergi, konferans, seminer gibi etkinliklere kişi veya kuruluşlarca gönderilecek bedelli veya bedelsiz malların yurt dışına çıkışıyla ilgili başvurular doğrudan ilgili gümrük idarelerine yapılır.

  Gümrük idareleri, yukarıda belirtilen amaçlarla yurt dışına çıkışına izin verdikleri bedelli ve/veya bedelsiz mallar (bilim, sanat, kültür, tanıtım amaçlı fuar/sergi hariç) ile ilgili gümrük beyannamelerinin onaylı bir örneğini, beyannamenin kapanış tarihinden itibaren, en geç on beş gün içinde firmanın beyan ettiği İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine gönderir.

  Uluslararası ticari fuar ve sergilerde sergilenmek üzere yurt dışına çıkarılan malların kesin satışına ilişkin talepler, geçici çıkışa esas gümrük beyannamesinin İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğince onaylanmasını müteakip gümrük idarelerince sonuçlandırılır.

• İhracat Sayılan Satış ve Teslimler

  Dahilde İşleme Rejimi kapsamında bazı iç satışlar ihracat olarak değerlendirilmekte ve Dahilde İşleme Rejimi kapsamında yararlanılan avantajlardan bazılarından istifade edilebilmektedir. Hangi iç satışların ihracat sayılabileceği ve bunların ihracat sayılabilme koşulları İhracat- 2005/2 Sayılı Tebliğ ile belirlenmiştir. Söz konusu tebliğ genel olarak incelendiğinde, Türkiye’den döviz çıkışını önleyecek nitelikteki projeler kapsamındaki satışların, “İhracat Sayılan Satış ve Teslimler” kapsamında değerlendirildiği görülmektedir.

• Özel Faturalar Kapsamında Yapılan İhracat

  Özellikle eski Doğu Bloku ülkelerinden, Türkiye’ye gelen turistler yoğun olarak alışveriş yapmaktadır. Türkiye’den satın aldıkları malları bazen kendi yanlarında taşımakta, bazen de bir kargo şirketi vasıtasıyla kendilerine teslim edilmesini istemektedirler. Maliye Bakanlığı, 43 sayılı Sayılı Katma Değer Vergisi Tebliği ve 61 Sayılı Katma Değer Vergisi Tebliği ile yabancı uyruklulara veya yurt dışında yaşayan Türk uyruklu firma veya kişilere yapılan satışları düzenlemiştir. Bu iki tebliğ kapsamında yapılan satışlar, Dış Ticaret Müsteşarlığının İhracat 2003/3 Sayılı Tebliği kapsamında ihracat olarak değerlendirilmektedir. Buna göre, söz konusu özel faturaların “Gümrük idarelerine onaylatılması” ve ihracat bedelinin “Bankalara bozdurularak Döviz Alım Belgesine bağlatılması” gerekmektedir.

  Özel faturalar kapsamında yapılan ihracat sonucunda firmalar üzerinde kalan bir KDV yükü söz konusu ise, tıpkı gümrük beyannamesi ile yapılan ihracat gibi, KDV iadesi ve mahsubundan yararlanılabilir.

  Özel faturalar kapsamında yapılan ihracatı, ihracat kredi taahhütüne saydırabilmek için bu faturaların, Gümrük idarelerine ibrazından önce veya daha sonraki bir zamanda, ihracatçı birliklerine onaylatılması gerekmektedir.
  Özel faturalar kapsamında yapılan ihracat, deri ve deri mamülleri için düzenlenen Dahilde İşleme İzin Belgesi ve Dahilde İşleme İzni taahhüdüne sayılabilir. Bunun için sözkonusu faturanın ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliğine onaylatılması gerekmektedir.

İHRACAT TESLİM ŞEKİLLERİ İNCOTERMS

1. EX WORKS / TİCARİ İŞLETMEDE TESLİM
‘Ex Works’ satıcının malları işletmesinde (fabrika, depo vs.) alıcı emrine hazır tutmakla teslim yükümlülüğünü yerine getirdiği anlamındadır. Satıcı, aksi kararlaştırılmadıkça malın alıcı tarafından sağlanan bir araca yüklenmesinden ya da malların ihraç gümrüğünden geçirilmesinden sorumlu değildir. Alıcı bu noktadan itibaren  varış yerine değin, malın taşınması ile ilgili tüm gider ve risklerin yükümlülüğünü taşır. Bu terim tüm satış şekilleri içinde satıcı için en az yükümlülüğü ihtiva eden bir satış şeklidir.
Bu teslim şeklinde sözleşmede belirtilen satış bedeline yalnızca ambalajlanmış mal bedeli dâhildir. Yani teslim tarihinden itibaren her türlü nakliye, yükleme, boşaltma ve sigorta masrafları alıcı tarafından ödenmektedir.
2. FREE CARRIER (FCA) / TAŞIYICIYA TESLİM
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ihraç gümrüğünden geçirilip, alıcı tarafından belirlenen  yer ya da noktada teslimi ile son bulur.
Eğer alıcı tarafından kesin bir teslim yeri belirtilmemişse, satıcı taşıyanın malları teslim alacağı yer civarında bir yer belirleyebilir. Ticari uygulamalar taşıyıcı ile sözleşme yapılabilmesi için  satıcının yardımını gerektirirse  (Örneğin demir ve havayolu taşımacılığında) satıcı riziko ve masraflar alıcıya ait olmak üzere hareket edebilir.
3. FREE ALONGSIDE SHIP (FAS) / GEMİ DOĞRULTUSUNDA MASRAFSIZ
‘Gemi Doğrultusunda Masrafsız’  terimi, belirtilen yükleme limanında, mallar gemi doğrultusuna yerleştirildikleri zaman, satıcının malları teslim etmesi demektir. Bu durum, bu andan itibaren artık, alıcının, mallara ilişkin bütün masrafları, ziya ve hasar risklerini üstlendiğini ifade eder. FAS terimi için malların satıcı tarafından gümrüklenmesini gerektirir.
Bu durum, ihracat  için gerekli gümrükleme işlemlerini alıcının yerine getirmesini öngören  önceki  Incoterms versiyonlarının aksidir. Fakat taraflar malların ihracat için alıcı tarafından gümrüklenmesini isterlerse, bu durum satım sözleşmesine eklenecek açık ifadelerle belirtilmelidir.
Bu terim sadece deniz veya iç su taşımacılığında kullanılabilir.
4. FREE ON BOARD (FOB) / GEMİ BORDASINDA TESLİM
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü belirlenen yükleme limanında  mallar gemi küpeştesini açtığı andan itibaren yerine getirilmiş olur. Mallarla ilgili tüm gider yitik ve hasar rizikoları bu noktadan itibaren alıcı tarafından üstlenilir. Eğer gemi küpeştesi pratikte bir şey ifade etmiyorsa (örneğin roll-on/roll-of  veya konteyner taşımacılığında olduğu gibi) FCA teriminin kullanılması daha doğru olur.
5. COST AND FREIGHT (CFR) /  MAL BEDELİ VEYA NAVLUN
Bu terim ile satıcı  belirlenen varış limanına malı gönderebilmek için gerekli tüm giderleri ve navlunu ödemek zorundadır. Ancak malla ilgili  yitik bir hasar rizikoları ile giderlerde görülebilecek bir artış, yükleme limanında malların gemi küpeştesini geçmesi anından  itibaren satıcıdan alıcıya devredilmiş olur.
CFR terimi satıcının ihraç için malları  gümrükten geçirmesi gerektiğini  belirtir.
6. COST, INSURANCE AND FREIGHT  (CIF) / MAL BEDELİ, SİGORTA VE NAVLUN
Bu terim ile satıcı CFR’ deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak, malların taşınması sırasında yitik veya hasar rizikosuna karşı deniz sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta pirimini öder. Alıcı bu terim ile satıcının sigortada sadece minimum kuvertür temin etme yükümlülüğü bulunduğunu bilmelidir.Bu terim satıcının ihraç için malları gümrükten geçirmesi gerektiğini belirtir.
7. CARRIAGE  PAID  TO (CPT)  / TAŞIMA ÜCRETİ ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM
Bu terim  satıcının, malın kararlaştırılan  varış yerine kadar taşınması için gerekli navlunu ödediği anlamına gelir. Malın yitik ve hasarına ait rizikolarla birlikte  taşıyıcıya  teslimden itibaren doğabilecek ek masraflar, malların taşıyıcının nezaretine verilmesinden itibaren satıcıdan alıcıya geçer.

8. CARRIAGE  AND INSURANCE PAID TO (CIP) / TAŞIMA ÜCRETİ VE SİGORTA ÖDENMİŞ OLARAK  TESLİM
Bu terim ile satıcı CPT’ deki yükümlülüklerine aynen sahiptir. Ancak ek olarak malların taşınması sırasında yitik ve ya hasar rizikosuna  karşı kargo sigortası temin etmek durumundadır. Satıcı sigorta sözleşmesini yapar ve sigorta pirimini öder.

9. DELIVERED  AT FRONTIER  (DAF)   /   SINIRDA TESLİM
Bu terim satıcının teslim yükümlülüğünün, malların ihraç için gümrükten geçirilip, sınırda belirlenen yer ya da noktada  ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından  önce emre hazır tutulmasıyla sona ermesini ifade eder.
Sınır terimi, ihraç ülkesinin sınırı da  dâhil olmak üzere herhangi bir sınır için kullanılabilir. Dolayısıyla, terimin içinde söz konusu  sınırın her zaman nokta  ya da  yer belirtilerek kesin  şekilde tanımlanmış olması  hayati olarak önem taşımaktadır.
10. DELIVERED EX SHIP (DES) / GEMİDE TESLİM
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malı belirlenen varış limanında, gemi bordasında, ithal gümrüğünden geçirmeden alıcının  emrine hazır tutmakla sona erer. Satıcı, malların belirlenen varış limanına getirilmesi için gereken tüm gider ve rizikoları üstlenir. Bu terim sadece deniz veya iç su taşımacılığı için kullanılabilir
11.DELIVERED EX QUAY (Duty  Paid ) (DEQ) / RIHTIMDA TESLİM
(varış limanı …..olarak belirtilmek suretiyle)‘Rıhtımda  teslim’ terimi satıcının, belirlenen varış limanındaki rıhtımda (iskelede), ithalat için gerekli gümrükleme  işlemleri yerine getirilmemiş olarak alıcının tasarrufuna  bırakmakla malları teslim ettiğini ifade eder. Satıcı, malların belirlenen satış varış limanına  taşınması ve rıhtıma (iskeleye) boşaltılmasına ilişkin  bütün hasar ve masrafları üstlenmelidir. DEQ  terimi, malların ithalat için gümrüklenmesi ve bununla ilgili tüm işlemlerin, vergilerin, resim ve diğer harçların ödenmesi yükümlülüğünü alıcının üstlenmesini öngörür.
Bu durum, ithalat için gerekli  gümrükleme işlemlerini  satıcının yerine getirmesini öngören önceki INCOTERM  versiyonlarının aksidir.
Fakat taraflar malların ithalinde ödenen masrafları kısmen veya tamamen satıcının yükümlülükleri arasına katmak isterlerse, bu durum satış sözleşmesine  bu amaçla eklenecek  açık bir ifade ile aydınlığa kavuşturulmalıdır.
Bu terim sadece mallar deniz yolu veya iç su veya  çok vasıtalı taşıma ile  varma limanında gemiden rıhtıma  boşaltılmakla teslim edilecekse kullanılabilir. Bununla beraber taraflar malların rıhtımdan limanın içinde veya dışında  başka bir yere aktarılmasına ilişkin hasar ve masrafları satıcının  yükümlülükleri arasına katmak isterlerse, DDU veya DDP terimleri kullanılmalıdır.

12.DELIVERED DUTY UNPAID (DDU) / GÜMRÜK RESMİ ÖDENMEMİŞ OLARAK TESLİM
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde, belirlenen yerde emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması  ve gümrük formalitelerinin yerine getirilmesi ile ilgili riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır (İthalat için ödenmesi gereken vergi resim ve harçlar hariç).
Alıcı malların zamanında ithal için gümrükten çekilmemesinden kaynaklanan ek gider ve rizikoları üstlenmek durumundadır.
Eğer taraflar satıcının gümrük formalitelerini yerine getirip bundan doğabilecek  gider ve rizikoları üstlenmesini istiyorlarsa bunu, bu  etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler.
Eğer taraflar satıcının yükümlülüklerine malların ithali için gerekli bazı giderleri eklemek istiyorlarsa (KDV gibi) bunu, bu etkiyi yaratacak sözcükler ekleyerek kesinleştirmelidirler. Bu terim taşıma şeklinden bağımsız olarak kullanılabilir.

13. DELIVERED DUTY PAID (DDP) /GÜMRÜK RESMİ ÖDENMİŞ OLARAK TESLİM
Bu terim ile satıcının teslim yükümlülüğü, malların ithal ülkesinde belirlenen yerde  emre hazır tutulması ile sona erer. Satıcı, malların o noktaya kadar taşınması, ithal gümrüğünden geçirilmesi için gerekli vergi, resim ve diğer harçlar dahil olmak üzere riziko ve giderleri üstlenmek durumundadır. EXW  terimi satıcı için ne kadar az yükümlülük ifade ediyorsa, DDP terimi de o kadar çok yükümlülük ifade etmektedir.

1.    ATR DOLAŞIM SERTİFİKASI

Avrupa Topluluğu’na dahil, A bendinde listesi verilen ülkelerle aramızdaki ticarette, serbest dolaşımda bulunan eşya (Türkiye veya topluluk menşeli olan veya üçüncü ülke menşeli olup Türkiye veya toplulukta ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimleri tam veya kısmi bir iadeden yararlanmamış eşya) için, ihracatçı firma tarafından düzenlenen belgedir. İhracatçı firmanın bağlı bulunduğu Ticaret veya Sanayi Odası tarafından tasdiklenip, Gümrük İdaresince vize edilir.

A.TR Dolaşım Belgesi, Türkiye’den Topluluğa veya Topluluktan Türkiye’ye doğrudan nakledilen eşya için düzenlenir. Üçüncü ülkelerden geçmek veya bu ülkelerde aktarma işlemine tabi tutulmakla beraber, bu ülkelerden geçişi veya aktarma işlemi Türkiye veya Toplulukta düzenlenen tek bir taşıma belgesi kapsamına giren eşya da doğrudan nakledilmiş sayılır.

Topluluk ile gerçekleştirilen Gümrük Birliği sanayi ürünlerini içermektedir. Bununla birlikte, büyük bir çoğunluğunu gıda sanayii ürünlerinin oluşturduğu ve işlenmiş tarım ürünleri olarak nitelendirilen bir grup ürün de Gümrük Birliği kapsamında yer almaktadır. Öte yandan domates salçası, meyve ve sebze konserveleri, meyve suları, peynir, dondurulmuş ve kurutulmuş her türlü gıda maddeleri, et ürünleri Topluluk tarafından tarım ürünü olarak mütalaa edildiğinden, söz konusu ürünler Gümrük Birliği’ne dahil olmamaktadır. Bu ürünlerin ticaretinde, tercihli rejimden yararlanılabilmesi için, menşe statüsünü belgelemek üzere EUR.1 Dolaşım Sertifikası düzenlenmesi gerekmektedir.

A.     Düzenlendiği Ülkeler

B.    Düzenlenme Şekli

İhracatçılar veya gümrük beyannamelerini imzalamakla yetkili temsilcileri, bu dolaşım belgesini, belgenin arka sayfasında yazılı kurallara uygun olarak ve aşağıdaki noktaları dikkate alarak doldururlar;

a)     Dolaşım belgeleri yazı makinası veya el yazısı ile doldurulur.

b)     El yazısı ile doldurulduğu zaman mürekkepli kalem ve büyük matbaa harfleri kullanılmalıdır.

c)      Belge üzerinde silinti ve ilaveler bulunmamalı; düzeltmeler yanlışların üzeri çizilmek ve gerekirse doğruları yazılmak suretiyle yapılmalıdır. Bu şekilde yapılan bütün düzeltmelerin belgeyi düzenleyen tarafından imzalanması ve Gümrük İdaresince tasdik edilmesi gerekir.

d)     Düzenlenen belgede 10. kutuda belirtilen her maddeye, 9. kutuda bir sıra numarası verilir ve son kaydın hemen altına sonradan ilave yapılmamasını sağlamak üzere yatay bir çizgi çekilerek doldurulmayan kısımlar çapraz bir çizgiyle iptal edilir.

e)     Dolaşım belgelerinde kayıtlı eşyaların, tanınmalarına olanak verecek yeterli kesinlikte ve ticari deyimleri ile hiçbir tereddüte yer vermeyecek açıklıkta cins, nevi, nitelik ve miktar olarak ayrıntılı bir biçimde beyan edilmesi zorunludur. Bu gereği yerine getirmeyen ihracatçıların düzenledikleri belge, Gümrük İdaresince vize edilmez.

f)        İhracatçılar veya gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcileri, dolaşım belgesinde kayıtlı eşyanın, Türkiye menşeli olduğuna veya Türkiye’de serbest dolaşımda bulunduğuna dair tevsik edici tüm bilgi ve belgeleri de dolaşım belgesi ile birlikte Odalara vermekle yükümlüdür.

g)     Serbest Bölgelerde yerleşik firmalar için 5. kutuya (İhraç Ülkesi) yalnızca “TURKEY” yazılır.

C.    Ticaret ve Sanayi Odalarınca Yapılacak Tasdik İşlemleri

İhracatçılar veya gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcileri tarafından A.TR Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak doldurulan ve kaşelenip imza edilen dolaşım belgeleri, Türkçe faturanın kaşelenip imzalanmış bir fotokopisi  ve Ek 2’de örneği verilen bir dilekçe ile birlikte Odalara verilir. İhracatçı ve imalatçı firmalar farklı ise imalatçı faturasının fotokopisi de dilekçeye eklenir.

Odalar bu belgelerin kurallara uygun olarak doldurulup doldurulmadığını kontrol edip, gerekiyorsa belgede kayıtlı eşyanın Türkiye’de serbest dolaşım halinde bulunduğu hususunda tevsik edici diğer bilgi ve belgeleri de inceleyerek gerekli işlemleri tamamlar.

Belgelere ilişkin kontroller tamamlandıktan sonra, yeşil renkli ilk nüsha hariç diğer nüshalar sorumlu memur tarafından imza ve Odaya ait mühürle tasdik edilir. Biri beyaz üzerine yeşil zeminli, dördü beyaz olan beş nüshalık takım halindeki dolaşım belgesinin beyaz renkli nüshalardan biri, fatura fotokopisi, dilekçe ve varsa diğer tevsik edici dokümanlar Odada alıkonulur. Sertifikanın diğer nüshaları, ihraç işleminin yapılacağı Gümrük İdaresine vize ettirilmek üzere ihracatçıya verilir.

Odalar, ihraç belgeleri ve dolaşım belgelerinden üçüncü ülkelere gönderileceği anlaşılan eşya için A.TR Dolaşım Belgesi tanzim edemez.

D.    A.TR Dolaşım Belgesinin Gümrük İdaresince Vize Edilmesi

Dolaşım Belgelerinin gümrük idarelerince vize edilmesi bizzat ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından talep edilir. Yetkili olmayan kişiler tarafından yapılan vize talepleri gümrük idarelerince kabul edilmez.

Gümrük idareleri vize edilmek üzere ihracatçılar tarafından ibraz olunan dolaşım belgelerinin doğruluğunu kontrol eder ve gerek görürlerse dolaşım belgesinde kayıtlı eşyanın muayenesini yapar.

Gümrük idareleri bu kontrolleri yaparken;

a)     Dolaşım belgelerinin A.TR Yönetmeliği hükümlerine uygun olup olmadığını incelemek;

b)     İhraç konusu eşyanın cins, nevi, nitelik ve miktar itibariyle dolaşım belgesindeki kayıtlara uygun olup olmadığını tespit etmek;

c)      İhraç konusu eşyanın Türkiye’de serbest dolaşım durumunda bulunup bulunmadığını belirlemek;

d)     Eşyaya ait ihraç belgeleri yanında nakliyeciler tarafından verilen (kara, demiryolu, deniz ve havayolu ile yapılan taşımalar dahil) konişmento, manifesto veya yük senetlerini de incelemek;

e)     İhraç konusu eşyayı Gümrük Yönetmeliğindeki esaslara göre muayene etmek suretiyle işlem ifa eder.
Gümrük vizesine ayrılmış olan bölümün doğru ve eksiksiz olarak doldurulması şarttır. Yanlış veya eksik olarak yapılan vize işlemi belgeyi geçersiz kılar ve sonradan kontrol sebeplerinden birini teşkil eder. Gümrük idareleri vizeye ayrılmış olan bölüme gümrük beyannamesinin tarih ve sayısı ile Gümrük İdaresinin adını kaydederek, idarenin okunabilir damgasını tatbik eder. Belge üzerine vize işlemini yapan gümrük görevlisinin adı, soyadı, sicil numarası yazılarak tarih ve imza atmak suretiyle vize işlemi tamamlanır.

Gümrük idareleri, kendilerine ibraz edilen ihracat evrakından veya dolaşım belgelerinden üçüncü ülkelere gönderileceği anlaşılan eşya için A.TR Dolaşım Belgesi vize edemez.

Gümrük idareleri, fiili ihracatın gerçekleşmesinden sonra dolaşım belgelerinin yeşil renkte zemini olan ilk nüshalarını ihracatçıya verir, beyaz renkli nüshalardan birini Gümrük İdaresinde alıkoyar ve diğer iki nüshayı, fiili ihracatı takibeden ilk iş günü içinde ilgili Odaya gönderir.

E.     Oda Tarafından Tasdik Edilen Bir A.TR Belgesinin Değiştirilmesi veya Belgenin İptali

Tasdik edilen bir A.TR Dolaşım Belgesinin değiştirilmesi/iptali, bu değiştirme/iptal işleminin eşya ihraç edilmeden önce yapılması şartıyla mümkündür.

Dolaşım belgelerinin değiştirilmesi talebi, belgeyi düzenleyen Oda tarafından incelenir. Cins, nevi, nitelik ve miktar açısından, kayıtlı eşyanın ilk belgedeki eşyaya tamamen uygun bulunduğu saptandıktan sonra yeni belgenin tasdik işlemi yapılır.

İptal edilen bir belgenin tüm nüshaları, firma tarafından Odaya iade edilir.

F.     A.TR Dolaşım Belgelerinin Eşyanın İhracından Sonra Verilmesi

Top of Form 1

Eşyanın ihracı sırasında unutulma, yanlışlık, ihmal veya özel şartlar nedeniyle A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmediği hallerde, eşyanın ihracından sonra da A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenebilir.

Bottom of Form 1

A.TR Dolaşım Belgesinin verilmiş, ancak teknik nedenlerle ithalatçı ülke Gümrük İdaresince kabul edilmemiş olduğunun ilgili Oda ve Gümrük İdarelerine ispat edilmesi halinde de dolaşım belgesi sonradan düzenlenebilir.

Bu durumda ihracatçı:

a)     Çıkış işleminin yapıldığı Gümrük İdaresinin adını, gümrük beyannamesinin tarih ve sayısını belirterek bağlı bulunduğu Odaya yazılı talepte bulunur.

b)     Sözkonusu eşya için ihraç sırasında A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmediğini veya A.TR Dolaşım Belgesinin ithalatçı ülke Gümrük İdaresince “teknik nedenlerle” kabul edilmediğini sebepleriyle birlikte bu yazıda beyan eder.

c)      Usulüne uygun olarak doldurulmuş A.TR Dolaşım Belgesini kaşeleyip, imza edip talep yazısına ekler.

İhracattan sonra verilen A.TR Dolaşım Belgelerinin – orjinal dahil – tüm nüshalarının “Gözlemler” bölümüne tasdiği yapan Oda tarafından “SONRADAN VERİLMİŞTİR” damgası vurulur.

G.    İkinci Nüsha Dolaşım Belgesi Düzenlenmesi

A.TR Dolaşım Belgesinin çalınması, kayıp veya zayi edilmesi halinde, ihracatçı, bağlı olduğu Odaya bir dilekçe ile başvurarak dolaşım belgesinin ikinci bir nüshasının tasdik edilmesini isteyebilir. Dilekçede ilk dolaşım belgesinin numarası, odaya tasdik ettirildiği tarih ve ikinci nüshanın düzenlenme gerekçesi belirtilir.

Oda, tamamen ilk belgeye uygun olarak doldurulan ikinci nüsha belgeyi tasdik eder. Bu şekilde düzenlenen ikinci nüsha dolaşım belgelerinin – orjinal dahil – tüm nüshalarının “Gözlemler” bölümüne “İKİNCİ NÜSHA” damgası vurulur.

Gümrük İdareleri, ihracatçı tarafından ibraz edilen ikinci nüsha belgeyi, kendilerinde bulunan ihraç işlemi yapılmış olan eşyaya ait dolaşım belgesiyle karşılaştırıp, ikinci nüshasının doğruluğunu saptadıktan sonra, vize işlemini yapar. Ancak gümrük vizesi bölümüne ilk dolaşım belgesinin vize tarihi ve seri numarası yazılır.

H.    Dolaşım Belgelerinin İbraz Süreleri ve İbraz Sürelerinin Uzatılması

Bottom of Form 1

a)     A.TR Dolaşım Belgesinin, ihracatçı ülke Gümrük İdaresince vize edildiği tarihten itibaren dört ay içerisinde ithalatçı ülke Gümrük İdaresine ibraz edilmesi gerekir.

b)     A.TR Dolaşım Belgesi, beklenmeyen durumlardan kaynaklanan sebeplerin mevcudiyeti halinde (a) bendinde belirtilen sürenin bitiminden sonra da Gümrük İdaresince kabul edilir.

c)      Dolaşım belgesinin ibrazının geciktiği diğer durumlarda, eşyanın süresi içinde ilgili gümrüğe arz edilmiş olması şartıyla A.TR Dolaşım Belgesi kabul edilebilir.

d)     “SONRADAN VERİLMİŞTİR” kaydını taşıyan A.TR Dolaşım Belgelerinin de, ihracatçı Gümrük İdaresinin vize tarihinden itibaren 4 ay içinde ithalatçı Gümrük İdaresine ibrazı zorunludur.

Top of Form 1

Bottom of Form 1

Ek 1. A.TR Dolaşım Belgesi Örneği

DOLAŞIM BELGESİ (MOVEMENT CERTIFICATE)

Ek 2. Dilekçe Örnekleri

İzmir, TARİH

SANAYİ ODASI BAŞKANLIĞINA

İ Z M İ R

KONU: A.TR Dolaşım Belgesi tasdiki hk.

Ekte sunulan A.TR Dolaşım Belgesinde kayıtlı eşya henüz yüklenmemiş olup;

c Tamamıyla Türkiye’de/Toplulukta elde edilmiş girdilerden üretilmiştir.

c Üçüncü ülke menşeli girdilerinin Türkiye’ye ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimler için tam veya kısmi bir iadeden yararlanılmamıştır.

İthalatçı ülkenin Gümrük İdaresinden bu ihracat işlemi ile ilgili olarak bir “SONRADAN KONTROL*” talebi gelmesi halinde, ihraç konusu eşyanın Türkiye’de serbest dolaşım durumunda olduğunu tevsik edici tüm belge ve bilgileri (eşyanın imalinde kullanılan girdilere ilişkin temin ediliş belgeleri, üçüncü ülke menşeli girdi kullanılmış ise giriş beyannamesi ve mahreç faturaları, gümrük vergileri veya telafi edici vergi makbuzları, müstahsil makbuzları vb.) Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne sunulmak üzere en kısa sürede tarafınıza temin edeceğimizi beyan ve taahhüt; gerekli tasdik işleminin yapılmasını rica ederiz.

FİRMA KAŞESİ

YETKİLİ İMZA

EKLER:

…………………No’lu A.TR Dolaşım Belgesi

…………………tarihli, …………….. sayılı fatura

(İhracatçı ve imalatçı firmalar farklı ise) İmalatçı faturası

(İhracatçı firma Serbest Bölgede yerleşik ise) Ön Statü Belgesi

* Sonradan Kontrol Talepleri, hem kuşku halinde hem de sondaj usulüyle rastgele yapılmakta ve ihracatın gerçekleşmesinden bir yılı aşkın bir süre sonra gelebilmektedir.

Sonradan Düzenlenen A.TR Dolaşım Belgesi İçin Dilekçe Örneği

İzmir, TARİH

SANAYİ ODASI BAŞKANLIĞINA

İ Z M İ R

KONU: A.TR Dolaşım Belgesi tasdiki hk.

Fiilen yurt dışına ihraç etmiş olduğumuz, ekli A.TR belgesinde kayıtlı mallarımız için % Unutulma % Yanlışlık % Özel şartlar (Lütfen belirtiniz)…………………………… nedeniyle A.TR Dolaşım Belgesi düzenlenmemiştir. Ekte sunulan A.TR Belgesinin “SONRADAN VERİLMİŞTİR” ibaresi ile tasdiklenmesini rica ederiz.

Çıkış işleminin yapıldığı Gümrük İdaresinin adı…………………………….

Gümrük Beyannamesinin tarih ve sayısı…………………………………….

Ekte sunulan A.TR  Dolaşım Belgesinde kayıtlı eşya;

c Tamamıyla Türkiye’de/Toplulukta elde edilmiş girdilerden üretilmiştir.

c Üçüncü ülke menşeli girdilerinin Türkiye’ye ithal işlemleri tamamlanmış, gerekli gümrük vergisi, eş etkili vergi ve resimleri tahsil edilmiş, bu vergi ve resimler için tam veya kısmi bir iadeden yararlanılmamıştır.

İthalatçı ülkenin Gümrük İdaresinden bu ihracat işlemi ile ilgili olarak bir “SONRADAN KONTROL” talebi gelmesi halinde, ihraç konusu eşyanın Türkiye’de serbest dolaşım durumunda olduğunu tevsik edici tüm belge ve bilgileri (eşyanın imalinde kullanılan girdilere ilişkin temin ediliş belgeleri, üçüncü ülke menşeli girdi kullanılmış ise giriş beyannamesi ve mahreç faturaları, gümrük vergileri veya telafi edici vergi makbuzları, müstahsil makbuzları vb.) Gümrükler Genel Müdürlüğü’ne sunulmak üzere en kısa sürede tarafınıza temin edeceğimizi beyan ve taahhüt; gerekli tasdik işleminin yapılmasını rica ederiz.

FİRMA KAŞESİ

YETKİLİ İMZA

EKLER:

…………………No’lu A.TR Dolaşım Belgesi

…………………tarihli, …………….. sayılı fatura

(İhracatçı ve imalatçı firmalar farklı ise) İmalatçı faturası

(ihracatçı firma Serbest Bölgede yerleşik ise) Ön Statü Belgesi

İkinci Nüsha A.TR Dolaşım Belgesi İçin Dilekçe Örneği

İzmir, TARİH

SANAYİ ODASI BAŞKANLIĞINA

İ Z M İ R

KONU: A.TR Dolaşım Belgesi tasdiki hk.

c Çalınma c Kayıp c Hasar görme c Diğer (Lütfen belirtiniz) …………………………….. nedeniyle, Odanıza ……………. tarihinde tasdik ettirmiş olduğumuz, ………………… No’lu A.TR Dolaşım Belgesinin tamamen ilk nüshaya uygun olarak düzenlenen “İKİNCİ NÜSHA”sının tasdik işleminin yapılmasını rica ederiz.

(İkinci nüshanın düzenlenmesi talebi fiili ihraçtan sonra yapılıyor ise:)

Çıkış işleminin yapıldığı Gümrük İdaresinin adı…………………………….

Gümrük Beyannamesinin tarih ve sayısı…………………………………….

FİRMA KAŞESİ

YETKİLİ İMZA

EKLER:

…………………No’lu A.TR Dolaşım Belgesi

…………………tarihli, …………….. sayılı fatura

(“İkinci Nüsha” A.TR Belgesi tasdiği için, düzenlenen ilk belgeye tamamen uygunluk koşulu aranmaktadır. İlk düzenlenen belgenin bir fotokopisini dilekçeye eklemeniz kontrol işleminde zaman kazandıracaktır.)